Nieuwe herders

Het is op het eerste gezicht niet zo duidelijk waarom in de liturgie van de paastijd, waarin vooral verschijningsverhalen aan bod komen, het verhaal van de ‘Goede Herder’ wordt voorgelezen. De laatste zin van de evangelielezing geeft wellicht een aanwijzing: de ‘Goede Herder’ is diegene die zijn leven geeft voor zijn kudde. Dat heeft Jezus gedaan tijdens zijn leven. Als Verrezene laat Hij ons nu delen in de volheid van het leven.

Het is op het eerste gezicht niet zo duidelijk waarom in de liturgie van de paastijd, waarin vooral verschijningsverhalen aan bod komen, het verhaal van de ‘Goede Herder’ wordt voorgelezen. De laatste zin van de evangelielezing geeft wellicht een aanwijzing: de ‘Goede Herder’ is diegene die zijn leven geeft voor zijn kudde. Dat heeft Jezus gedaan tijdens zijn leven. Als Verrezene laat Hij ons nu delen in de volheid van het leven.

De ‘Goede Herder’ is diegene die er is voor zijn mensen. Hij heeft er alles voor over opdat mensen tot leven komen. In de Bijbel wordt het herderschap in de eerste plaats aan God zelf toegewezen. De mooie psalm 23 begint met de woorden: ‘God is mijn herder, het zal mij aan niets ontbreken.’ God is de herder van zijn volk Israël. Hij is het die allerlei leiders tot leven roept: profeten, rechters en koningen, om het volk telkens opnieuw, met vallen en opstaan, op weg te zetten naar nieuw leven, bevrijd van allerlei vormen van slavernij en onderdrukking. Het hoogtepunt van Gods zorg en bekommernis voor zijn mensenkinderen manifesteerde zich in de komst van zijn geliefde Zoon Jezus. Van hem kan je terecht zeggen dat Hij de ‘Goede Herder’ bij uitstek is. De evangelies staan dan ook vol met genezings- en opwekkingsverhalen, die getuigen van bevrijding en leven, van genezing en ‘heel worden’, van het ontvangen van volheid van leven – eeuwig leven.

Het beeld van de ‘Goede Herder’ is wellicht ook de aanleiding geweest om deze vierde paaszondag uit te roepen tot roepingenzondag. Meer dan andere jaren wordt aangedrongen om dit weekeinde speciaal te bidden voor religieuzen- en priesterroepingen. Het is echt een probleem geworden. Het verouderingsproces bij de religieuzen zet zich zo snel door dat het ene klooster na het andere moet worden gesloten. Priesters, de meesten onder hen al op gevorderde leeftijd, moeten twee of drie parochies bedienen, met daarnaast nog andere pastorale taken en opdrachten. Dat is niet vol te houden. Gelukkig waren er in de Vlaamse kerk nog nooit zoveel geëngageerde diakens, pastorale werkers en werksters als vandaag. Dat is bemoedigend. Toch blijft de drastische vermindering van het aantal religieuzen en priesters een grote zorg.

De vraag is: hoe komt het dat er zich in onze hedendaagse Westerse samenleving zo’n grote omwenteling heeft voorgedaan?

De belangrijkste reden is dat we in een seculiere samenleving terecht zijn gekomen. Daarmee wordt een situatie aangeduid waarin mensen zich geleidelijk aan bevrijd hebben van alle vormen van voogdij die de Kerk over hen uitoefende. Mens en wereld zijn op zichzelf komen te staan, autonoom, los van God. Geloven in God is een vrije keuze. Het is slechts één van de vele manieren om het leven zin te geven. Met andere woorden: het huidige, seculiere wereldbeeld doet het vorige, sacrale mens- en wereldbeeld, waarin de mens niet los te denken was van God, kraken in zijn voegen.

De uitdaging voor ons, christenen van vandaag, is de ‘tekenen van de tijd’, de secularisatie, au serieux te nemen. Niet achterom kijken (we kunnen de klok toch niet terugdraaien). De durf en de moed hebben om te zoeken hoe de Kerk dienend en mensbevrijdend aanwezig kan zijn in onze samenleving. Wij worden geroepen om mens te zijn en om als christenen te blijven zoeken naar sporen van Gods aanwezigheid in een wereld die daar blijkbaar geen boodschap aan heeft. Dag Hammerskjöld, de eerste secretaris-generaal van de Verenigde Naties schreef in zijn dagboek: ’God sterft niet omdat de mens niet meer in Hem gelooft, maar de mens sterft op het moment dat zijn leven niet meer doorstraald wordt door het steeds opnieuw geschonken wonder van Gods liefde voor de mensen.’

Zijn ook wij dat diepgelovige levensperspectief van waaruit Hammerskjöld leefde niet kwijtgespeeld? Zijn onze blik en onze interesses ook niet vaak vernauwd vanwege een doorgedreven materialistische manier van leven?

Gelukkig is er een tegenbeweging op gang gekomen. De hedendaagse interesse voor mystiek is een aanwijzing dat mensen op zoek gaan naar een diepere verbondenheid met een Mysterie dat ons totaal overstijgt en dat zich manifesteert als een onverwachte, bevrijdende kracht, die niet in begrippen of woorden te vatten is.

‘In het niet-weten bloeit het diepste geloof op’, is de titel van een artikel over mystiek in een recent nummer van Tertio.

Het zal niet de massa zijn die tegenstroom vaart, maar er zal wel altijd een minderheid zijn van mannen en vrouwen die leven vanuit dit godsgeheim en die daarbij Jezus als leidsman willen volgen. Uit die groep (en wellicht ook nog uit andere groepen) zullen de herders opstaan die wij in onze tijd nodig hebben. Hopelijk zal de Kerk die mensen in de toekomst ook willen opmerken en zal ze haar deuren voor hen wijd genoeg open zetten en kansen geven om gevormd én gewijd te worden, zodat ze in de verweesde christelijke gemeenschappen een herderlijke en priesterlijke taak kunnen opnemen.

Laten wij daarvoor vandaag, op deze roepingenzondag, bidden.

Gerard Braet o.p., Knokke